د کميسيون جوړښت او شاليد

د کميسيون جوړښت او شاليد

اساسي قانون د ډيموکراټيکو ټولنو له مهمو اړتياوو څخه ګڼل کېږي چې په کې د اتباعو حقوق او وجايب، د سياسي نظام جوړښت او قواوو تفکيک او د هر دولتي بنسټ دندې او مسووليتونه په کې تشخصېږي. نن ورځ ډېر کم شمېر هېوادونه موندلی شو چې اساسي قانون ونه‌لري. افغانستان هم له هغو هېوادونو څخه ګڼل کېږي چې په ۱۳۰۱ هـ ش کال د غازي امان الله خان په رهبرۍ د مشروطه غوښتوونکيو په بريا سره يې سياسي نظام د اساسي قانون پر بنست رامنځته شو. له هغه وروسته تر اوسه زموږ هېواد اساسي قانون اوو ځلې تعديل شوی او په نوم کې يې بدلون راغلی دی.

د اساسي قانون درلودل چې په هغه کې د هېوادوالو اساسي او بنسټيز حقونه په سمه توګه له اجرايي ضمانت څخه برخمن وي، د يو قانوني نظام له امتيازاتو څخه شمېرل کېږي، خو هغه څه چې د يو ډيموکراټيک نظام ارزښت زياتوي، يوازې د قانون شتون نه، بلکې د هغه د حکمونو تطبیق او اجرايي کيدل دي چې له نيکه‌مرغه د افغانستان اساسي قانون د ولسواکۍ له اساسي قوانينو څخه دی چې په هغه کې هېوادوال د سيمې هېوادونو په پرتله له زياتو حقونو او آزاديو څخه برخمن دي. ليکن هغه څه چې زموږ په هېواد کې د ننګونو لامل ګرځي، په سمه او کره توګه د اساسي قانون د حکمونه نه رعايت او تطبیق دی.

په هر ولسواک هېواد کې د اساسي قانون له حکمونو څخه د ساتنې په موخه له اساسي قانون څخه د حراست بنسټونه رامنځته شوي دي، څو له استبدادي او د قانون خلاف کړنو څخه مخنیوی وکړي او د اساسي قانون حاکميت په اغېزناکه توګه بنسټيز شي. په افغانستان کې د اساسي قانون ۱۵۷ مادې حکم پر بنسسټ دغه مهمه چاره د اساسي قانون پر تطبیق د څارنې خپلواک کميسيون پر غاړه ده څو د اساسي قانون د حاکميت او پر ټولو افغانانو يې د برابر تطبیق په برخه کې فعاليت وکړي.